Ir o contido principal
Volver a ToponHisp
  • Consulta del diccionario
  • Resultados del proyecto
  • Bibliografía
  • Fuentes
  • Acceso investigadores
esglcaeupt-ptastan

Cienfuegos, Loma de

Cienfuegos, Loma de

Tipoloxía ou caracterización xeográfica

Elevación
Idioma do topónimo
Castellano

Étimo

CĔNTU
Latino
Valoración » Numeral
FŎCU
Latino
Hábitat humano

Resumo xeral

El topónimo muestra claramente dos elementos, el numeral cien y el sustantivo fuegos,  quizá aquí con el significado de "hogares", "casas". Muy probablemente no hay que entenderlo en el sentido numérico exacto, sino que, como sucede en otros casos de la aparición de este numeral en la toponimia, aquí el numeral significa "muchos", sin precisión. Por añadidura, en el caso de este topónimo concreto muy verosímilmente no es sino la aplicación toponímica del antropónimo originario, a su vez de origen toponímico. Esto es algo de importancia que muestra bien lo intrincada y compleja que es muchas veces la relación existente entre toponimia y antroponimia. Puede verse más detalles en torno a esto más abajo, en el apartado de cognados. 

Aspectos xeográficos, históricos, administrativos

Se trata de una elevación de algo menos de 700 metros en el término municipal de Almagro, en la provincia de Ciudad Real. 

Cognados e topónimos relacionados

Es probable que aquí nos encontremos con un topónimo de origen antroponímico, pero el antropónimo tendría un origen topónímico. Así las cosas, ello puede ser corroborado por la aparición del topónimo en territorio asturiano en el concejo de Quirós, Cienfuegos. En Pola de Allande, en el mismo Principado, se levanta trambién el Palacio de Cienfuegos, o de Peñalba, pero este debe su nombre, precisamente, a Rodrigo González de Cienfuegos, que lo reedificó hacia 1520. También reaparece el topónimo como nombre de un puerto de montaña, entre Asturias y León, en el límite de los concejos de Ibias y Degaña. Fuera de estos topónimos asturianos, el topónimo aparece también en El Arahal, Sevilla, pero como sucede en el caso del topónimo que nos ocupa aquí, este debe ser también de origen antroponímico. Señalemos, por último, que, como es sabido, Cienfuegos es también el nombre de una ciudad cubana, cuyo nombre procede, como era de esperar, de un antropónimo de un asturiano, el de José Cienfuegos Jovellanos, capitán general que fue de la isla de Cuba, natural de Oviedo.

Más allá de estos topónimos iguales, la imagen de "fuegos" curiosamente apenas aparece en el conjunto de la toponimia española y nunca con un numeral. Podemos, por ende, mencionar apenas casos como Altu los Fuegos (Caso, Asturias), Peña los Fuegos (Piloña, Asturias). En estas apariciones, por lo demás, cabe que "fuego" no tenga el sentido de "hogar" que se ha señalado más arriba, sino que haga alusión a algún tipo de hoguera o fogata que se hiciera en el lugar o sus alrededores. Si así fuese entonces estos topónimos deberían ser vinculados a una serie amplia del tipo Tres Hogueras (Villaverde y Pasaconsol, Cuenca), La Hoguera (Matilla la Seca, Zamora) entre otros. 

Respecto del numeral, puede verse en esta misma obra Cifuentes (Guadalajara) o Ciempozuelos (Madrid). Cabe añadir aquí otros como Cien Pinos (Almazán, Soria), Cien Ducados (Paredes de Nava, Palencia), Cienfanegas (Aroche, Huelva), Cienpiedras (Velilla de Jiloca, Zaragoza), entre otros. 

E. Nieto Ballester:  "Cienfuegos, Loma de ", 

Toponimia de las zonas central, sur e insular atlántica PID2020-114216RB-C66,proyecto de investigación financiado por el Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, integrado en el Toponomasticon Hispaniae. 

[consultado en 22-01-2026].
Data: 21/01/2026
8329
no-portugues

Coordenades:-3.708984478 38.922119107

As coordenadas no estado español proceden do IGE

×Cerrar

Visualización de capas

One fine body…

Close Save changes
Transcrición fonética
θjen'fweɣ̞os
Provincia
Ciudad Real
Poboación (INE)
Sen datos

Xentilicio e alcumes colectivos

Xentilicio(s)
Sen datos
Pseudoxentilicio(s)
Sen datos

Antropónimos orixinados polo topónimo

Apelido
Cienfuegos
1916 ocurrencias
Fonte: INE, consulta de 19/12/2025

Puede apreciarse una relativa frecuencia del apellido, que alcanza su frecuencia mayor en provincias tan distantes como Asturias y Badajoz. Aparece también en zonas adyacentes a Asturias, como León y en zonas vecinas a Badajoz como Sevilla o Huelva. Parece razonable establecer un origen fundamental del antropónimo en la zona asturiana, lo que está de acuerdo con su presencia en la toponimia del Principado. 

Cienfuegos
Nome
Non xerou nome persoal

Bibliografía específica

Non hai bibliografía

Sinaturas

Redacción: E. Nieto Ballester

Ministerio de ciencia
Xunta de Galicia
Instituto da Lingua Galega
UPNA
UAM
Universidad de Zaragoza

O proxecto I+D+I Toponomasticon Hispaniae está financiado polo MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. A presente aplicación contou cunha axuda para a consolidación e estruturación de unidades de investigación competitivas da Xunta de Galicia (ED431C 2021/20).

Menú del pie

  • Políticas de privacidade
  • Políticas de cookies
  • Contacto
-
-
-
-